Pokken bij hoenders

Pokken is een virusziekte bij kippen, veroorzaakt door een avian poxvirus. Het virus wordt vooral verspreid via bloedzuigende insecten, zoals muggen en andere stekende insecten. Hierdoor komen infecties voornamelijk voor in de lente, zomer en herfst, wanneer deze vectoren het meest actief zijn. Besmetting kan daarnaast ook gebeuren via rechtstreeks contact met letsels of korsten, of via besmet materiaal in de omgeving.

De ziekte kan zich op verschillende manieren uiten. Bij de cutane of huidvorm ontstaan er typische pokkenletsels op de onbevederde huid, zoals rond de ogen, op de kam, de lellen of soms ook op de poten. Deze letsels beginnen vaak als kleine verhevenheden en kunnen evolueren naar korstige, wratachtige huidgezwellen. Afhankelijk van de plaats en ernst kunnen ze hinder geven bij het zien, eten of algemeen welzijn van het dier.

Bij de difterische vorm of slijmvliesvorm ontstaan er letsels op de slijmvliezen van de bek, keel, slokdarm en de bovenste luchtwegen. Dit kan leiden tot wit-geel beslag of pseudomembranen in de mondholte of keel. Dieren kunnen hierdoor moeilijker eten, slikken of ademen, en vertonen soms verminderde eetlust, benauwdheid of algemene verzwakking. Deze vorm is doorgaans ernstiger dan de huidvorm.

Beleg in de bek is echter niet specifiek voor pokken. Ook andere aandoeningen kunnen gelijkaardige letsels veroorzaken, zoals trichomoniasis, infecties met een herpesvirus en, in mindere mate, Candida-infecties. Bij letsels in de bek of keel is een correcte diagnose daarom belangrijk om de juiste oorzaak te achterhalen.

De ernst van de symptomen kan sterk variëren. Sommige dieren vertonen slechts beperkte huidletsels en herstellen spontaan, terwijl andere dieren ernstig ziek worden, vooral wanneer er ook sprake is van secundaire bacteriële infecties, een hoge infectiedruk of bijkomende gezondheidsproblemen. Jonge dieren en dieren met een verminderde weerstand kunnen gevoeliger zijn voor een ernstiger verloop.

Bij een acute pokkeninfectie of uitbraak is een snelle aanpak belangrijk. Zieke of verzwakte dieren worden dan vooral ondersteunend behandeld, met aandacht voor hun algemene conditie, de opname van voedsel en water en het voorkomen van bijkomende complicaties. Ook extra ondersteuning, zoals met multivitaminen (bijvoorbeeld Vita-Plus – NeorniPharma), kan helpen om de dieren beter door de infectieperiode te loodsen. Omdat het virus zich binnen een groep verder kan verspreiden, wordt in zulke situaties vaak ook aangeraden om de volledige groep nood te vaccineren.Voor een preventieve bescherming wordt pokkenvaccinatie idealiter uitgevoerd in de periode mei-juni, dus vóór de piek van de muggen- en insectenactiviteit. Ook later op het seizoen vaccineren blijft echter zinvol, zeker wanneer dieren in het voorjaar nog niet gevaccineerd werden. Aangezien pokkenuitbraken ook nog in augustus, september of het najaar kunnen voorkomen, is vaccinatie op een later tijdstip vaak nog steeds nuttig.

Vaccinatie tegen pokken is mogelijk vanaf een leeftijd van 4 weken en gebeurt via de wing-webmethode. Er zijn daarbij twee vaccins beschikbaar: een vaccin tegen pokken alleen, of een combinatievaccin tegen pokken en ILT (infectieuze laryngotracheïtis). Naast de Marekvaccinatie bij kuikens (zie blog), vormt de jaarlijkse pokkenvaccinatie in combinatie met ILT de gouden standaard binnen het hobbypluimvee.

In de praktijk wordt vaak gewacht tot ook de jongste dieren in de groep deze leeftijd bereikt hebben, zodat alle dieren samen kunnen worden gevaccineerd. Dat is ook praktisch belangrijk, omdat het vaccin na oplossen binnen 2 tot 3 uur moet worden opgebruikt en niet bewaard kan worden voor gebruik op een volgende dag.

Bij dieren die buiten gehouden worden of verblijven in een omgeving met veel bloedzuigende ectoparasieten, is tijdige vaccinatie sterk aangeraden. In situaties met een hoog besmettingsrisico adviseren we meestal om dieren te vaccineren op de leeftijd van 4 weken, gevolgd door een hervaccinatie 3 maanden later. Daarna volstaat doorgaans een jaarlijkse hervaccinatie om de bescherming op peil te houden.

Bij Neorni kan u terecht voor advies, diagnose en vaccinatie tegen pokken bij kippen en andere vogels. Bij twijfel kan een infectie met het pokkenvirus bevestigd worden via gericht labo-onderzoek in Neornilab.